Hekate Tapınımı

Hekate Tapınımı

Fotoğraf: Tanrıça Hekate çizimi
Arkhe Dergisi Sayı 13’te sizlerle…

Anadolu ve Yunanistan’ın gizemli tanrıçalarından biri olan Hekate’nin, Karia kökenli olduğu düşünülmektedir. Tıpkı, Artemis ve Kybele gibi, Hekate de Anadolu’da var olan diğer Ana Tanrıça türevlerinden biri olmalıydı. Antik yazar Hesiodos’un Theogonia’ sında da Hekate, Titanlar arasında “Güneş Soylular” diye bilinen tanrılar soyundan bir tanrıça olarak geçmektedir. Zeus’un kızı olan Asterie, Perses ile birleşip Hekate’yi doğurmuştur. Hekate’nin Yunan panteonu ile hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. Ancak Zeus tarafından Olympos’lular arasına dâhil edilmiştir diyebiliriz. Zeus, Titan soylularını acımasızca cezalandırırken, Hekate’yi onlardan ayrı tutmuş, onu onurlandırarak, güç ve yetkilerle donatmıştır.

Hekate isminin dikkat çekiciliğine değinecek olursak, Apollon ve Artemis’in sıfatlarından olan “Hekatos” yani “hedefi vuran” tanımlaması ile bağdaştırabiliriz. Tanrıçanın ismine Homeros destanlarında yer verilmezken ünlü yazar Hesiodos eserlerinde oldukça geniş bir yer vermiştir. Bu durum tanrıçanın daha çok Anadolu’ya özgü bir tanrıça olmasıyla açıklanabilir.

Hekate, iyilik, bolluk ve bereket dağıtan, savaşlarda ve yarışmalarda başarı getiren, en az Artemis ve Apollon kadar saygınlık gören bir tanrıça iken, özellikle erken Hıristiyanlık döneminde olumsuz pek çok özelliğe bürünmüştür. Karanlıklar âleminin tanrıçası olarak da bilinen Hekate’nin yeraltı dünyasına açılan kapının anahtarını elinde tuttuğuna inanılırdı. Hekate; yol kavşaklarında ve mezarlıklarda hayaletlerle birlikte dolaşan, cadılıkla ilişkili olan ve en önemlisi de büyücülüğü ile nam salmış, tanrısal güçlerle yakınlık kuran bir tanrıçadır. Hekate inancında, antik evlerin yanında yer alan heykelinin ya da sunak tarzı bir alanın yanına küçük bir kertenkele, mer ağacı reçinesi, sedef otu, çam sakızı ve tütsü gibi malzemelerin karışımı ile bir büyüsel ritüel yapılmaktadır. Antik dönemlerde büyü yapmak ya da yaptırmak çok normal bir olay olarak kabul edilirken, geç dönemlere doğru kötü bir amaca hizmet ettiği için kabul görmemiş ve hatta yapan kişiler de cadılık ile suçlanmıştır.

Fotoğraf: Antalya’da yer alan mermer Hekate Heykeli

Hekate’nin atribüleri (simgeleri) içinde en dikkat çekicileri hançer, kırbaç, yılan, meşale ve anahtar olmuştur. Dişi köpek veya kurt, tanrıçanın kutsal hayvanlarındandır. Hekate’nin geç dönem kültlerinde Aegina ve Samothrake kült alanlarında yapılan, özellikle orgiastik (cinsel) gizemli ritüellerde köpeklerin Hekate’ye sunulduğu bilinmektedir. Köpeklerin özellikle gece saatlerinde havlamaları da yine Hekate ile ilişkilendirilir. Hekate gecenin geç saatlerinde görülür,

karanlığı meşalesi ile aydınlatır ve yanında ona eşlik eden vahşi köpekler ile gecenin derinliklerinde gezmektedir. Romalı yazar Nonnus “Dionysiaca” adlı kitabında Hekate’den Skylakophos (köpek yetiştiricisi ya da bakıcısı) ve Philoskylakos (köpek-seven) olarak bahsetmektedir. Köpek seven ya da yetiştiren bir tanrıçaya ayrıca “köpek kurbanı” ritüelinin gerçekleştirilmesinde bir tezatlık söz konusudur. Burada ritüellerin dönemlere göre değişkenlik gösterdiğini söyleyebiliriz. Aslında köpek kurbanı ile köpeklerin ruhlarının tanrıça ile birleşmesi veya gitmesi ile açıklanabilir. Hekate tapınımı

2 Yorum

  1. Bakınız: Arkhe Dergisi Sayı 4 - Arkhe Dergisi

  2. Bakınız: Arkhe Dergisi Sayı 10 - Arkhe Dergisi

Yanıtla

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir